Na de opleiding je eigen relatietherapie praktijk, hoe ziet je dag eruit?

Relatietherapie sessies in de ochtend

De dag begint vaak met het herzien van de planning voor de dag, het voorbereiden van sessienotities en het bekijken van eventuele doelen of aantekeningen van vorige sessies met cliënten. Afhankelijk van hoe laat je start en hoe lang je sessies duren (meestal zo tussen de 50 minuten en anderhalf uur) kun je twee of drie relatietherapie sessies plannen. Tussen de sessies door kun je als relatietherapeut tijd besteden aan administratieve taken, zoals het bijwerken van cliëntdossiers, het beantwoorden van e-mails, en het plannen van toekomstige afspraken.

In de middag meer van hetzelfde of toch andere taken

De middag kan eventueel wat meer cliëntsessies omvatten. Sommige relatietherapeuten plannen langere sessies of dubbele sessies, afhankelijk van de behoeften van de cliënt. Let er wel op dat het belangrijk is scherp en fris te blijven. Het geven van relatietherapie kan vermoeiend zijn, vanwege de intensiteit van het werk. Hou hier rekening mee met je planning. Ook is het belangrijk voldoende tijd in te plannen voor een lunchpauze om even te ontspannen.

Als relatietherapeut dien je ook tijd te besteden aan je eigen professionele ontwikkeling, zoals het lezen van vakliteratuur, het volgen van online webinars of workshops, of het deelnemen aan supervisie- of intervisiegroepen. Je kunt zeggen dat je opleiding als relatietherapeut een ‘ongoing process’ is en blijft. Er blijft veel te leren. Dus blijf tijd en ruimte creëren voor opleiding. Blijf leren tussen de relatietherapie sessies door en doe af en toe een opleiding bij een goed opleidingsinstituut voor relatietherapie.

In de late middag en avond relatietherapie geven?

Veel relatietherapeuten bieden avonduren aan om tegemoet te komen aan cliënten die overdag werken of naar school gaan. Dat hoeft uiteraard niet, maar je kunt het overwegen. Ook hiervoor geldt weer, denk aan je eigen zelfzorg. De dag afsluiten met enige vorm van zelfzorg, zoals meditatie, lichte lichamelijke activiteit of reflectie op de sessies van de dag, kan belangrijk zijn om je persoonlijke welzijn te ondersteunen.

Na de laatste cliëntsessies relatietherapie kun je je administratie afronden, waaronder het bijwerken van sessienotities en het voorbereiden van facturen of betalingsverwerking.

Overige werkzaamheden voor de relatietherapeut

Naast directe cliëntsessies kun je als relatietherapeut ook betrokken zijn bij andere professionele activiteiten, zoals:

– Deelnemen aan professionele netwerkevenementen of bijeenkomsten met collega’s.
– Werken aan de marketing van je praktijk, zoals het bijwerken van de website, het schrijven van blogposts over relatietherapie of sociale media activiteiten.
– Sommige therapeuten zijn betrokken bij onderzoek binnen hun vakgebied of schrijven artikelen of boeken.

Als je flexibel bent in je planning kun je je werk- en privéleven goed in balans te houden. Dit is een van de grote voordelen van het beroep van relatietherapeut. De variatie in je dagelijkse taken en activiteiten zorgt ervoor dat geen enkele dag precies hetzelfde is. Dat draagt bij aan het dynamische en boeiende karakter van dit mooie beroep.

Wat verdient een relatietherapeut?

Het inkomen van een relatietherapeut varieert

Het inkomen van een relatietherapeut varieert sterk afhankelijk van factoren als locatie, ervaring, specialisatie en de setting waarin de relatietherapeut werkt. Werk je in je eigen praktijk – iets wat de meeste relatietherapeuten doen – dan verdien je zo tussen de €50.000 en €80.000 per jaar, afhankelijk van je uurtarief en hoeveel stellen je in je praktijk ontvangt. De uurtarieven voor relatietherapie kunnen uiteenlopen van €60 tot wel €150 per uur.

Als relatietherapeut in loondienst

Als je als relatietherapeut in een bestaande praktijk gaat werken of bij een instelling wordt aangenomen zul je waarschijnlijk wat minder verdienen, maar dat biedt ook zo zijn voordelen, zoals het hebben van collega’s en goede regelingen bij ziekte en vakanties.

Het geven van relatietherapie is intensief

Hou er rekening mee dat het geven van relatietherapie een intensieve bezigheid kan zijn. Als je vier stellen op een dag in behandeling hebt kan dat al een flinke impact op je hebben. De emoties kunnen hoog oplopen in de therapieruimte. Dus je moet als praktiserend relatietherapeut over een zekere stressbestendigheid en een goede energievoorraad beschikken, en de limiet van de sessies die je wekelijks kunt doen ligt misschien wat lager dan je zou denken.

De essentie van het beroep van relatietherapeut

De essentie van het beroep van relatietherapeut gaat echter wat verder dan financiële compensatie voor het geleverde werk. Jouw werk als relatietherapeut – het herstellen van de communicatie tussen partners, het helpen helen van oude wonden en het bouwen aan een fundament voor een gezonde toekomst van het stel – is van onschatbare waarde. Als relatietherapeut ben je een specialist in menselijke verbinding. Dit aspect van je werk is moeilijk in cijfers uit te drukken, maar het is wel wat je beroep zo uitzonderlijk en belangrijk maakt. Je draagt bij aan verbinding tussen mensen en daarmee lever je een prachtige bijdrage aan een meer harmonieuze samenleving.

Na de relatietherapeut opleiding hulp bij het opstarten van een praktijk

Supervisie na de relatietherapeut opleiding

Aan de opleiding tot relatietherapeut zijn ervaren relatietherapeuten verbonden voor het geven van supervisie. Als je bent afgestudeerd kun je gebruik blijven maken van het netwerk van supervisoren van de opleiding, die je kunnen begeleiden bij klinische en zakelijke vraagstukken. Dit geeft je natuurlijk waardevolle inzichten uit de praktijk, maar ook morele ondersteuning.

Netwerkmogelijkheden

De opleiding tot relatietherapeut moedigt deelname aan beroepsverenigingen voor relatietherapeuten aan. Een beroepsvereniging kan je als afgestudeerde aan de opleiding helpen om relaties op te bouwen met collega’s, verwijzers en potentiële cliënten. Daarnaast is de opleiding betrokken geweest bij het opzetten van het Relatietherapeuten Register dat als doel heeft om de kwaliteit van relatietherapie in Nederland te waarborgen en om relatietherapeuten samen te brengen. Daarnaast is het Register een platform waar relatietherapeuten zich als professional kunnen presenteren aan potentiële cliënten.

Hulpmiddelen en bronnen na de opleiding

Een opleidingsinstituut kan afgestudeerden toegang geven tot (juridische) documenten en voorbeelden van bedrijfsplannen en de online zichtbaarheid vergroten door de relatietherapeut te presenteren als professional. Dit kan, zeker in de beginfase bij het opzetten van een praktijk voor relatietherapie, zeer behulpzaam zijn bij het werven van cliënten.

Relatietherapeuten Register

Als afgestudeerde van de relatietherapeut ACT opleiding kun je je laten registreren als register-A relatietherapeut in het Relatietherapeuten Register. Dit Register is een initiatief uit het werkveld en bevat tevens de Beroepscode en het Beroepsprofiel. Daarnaast kun je er het opleidingsprofiel voor de opleiding tot relatietherapeut vinden.

RelatietherapieWijzer

StressWise Academy heeft een samenwerking met het online platform RelatietherapieWijzer. Hier kun je je als relatietherapeut profileren, zodat cliënten zich kunnen melden bij jouw (toekomstige) praktijk.

Alumni netwerk

Een opleiding tot relatietherapeut kan eenvoudig een alumni-netwerk opzetten en afgestudeerden in staat stellen om in contact te blijven met hun peers en de opleiding, wat doorgaande professionele ontwikkeling, ondersteuning en mogelijkheden tot verwijzing kan opleveren.

Een opleidingsinstituut kan dus een belangrijke rol spelen in jouw succes als afgestudeerde relatietherapeut bij het opstarten en ontwikkelen van je eigen praktijk. Natuurlijk staat het je geheel vrij om wel of geen gebruik te maken van de mogelijkheden. Deze ondersteuning kan het verschil maken tussen een moeizame start en een succesvolle lancering van jouw (nieuwe) carrière als relatietherapeut.

Ethiek in de relatietherapie opleiding: enkele overwegingen

Vertrouwelijkheid en privacy

Vertrouwen is de kern van elke vorm van therapie, maar in relatietherapie brengt het extra uitdagingen met zich mee die nogal uniek zijn. Je hebt immers te maken met twee cliënten, en relaties spelen de hoofdrol. Het is jouw taak om een veilige omgeving te creëren waarin cliënten zich open kunnen stellen. Dit betekent dat alles wat besproken wordt in de sessies vertrouwelijk blijft, tenzij er sprake is van een wettelijke uitzondering, zoals risico op schade. Hoe je deze vertrouwelijkheid in balans brengt met de behoeften van beide partners is van groot belang.

Dubbele relaties en grenzen in relatietherapie

In relatietherapie is het belangrijk om professionele grenzen te handhaven. Vermijd dubbele relaties. Situaties waarin je een andere, mogelijk tegenstrijdige rol hebt ten opzichte van je cliënten buiten de therapie. Dit kan de objectiviteit en effectiviteit van de relatietherapie zwaar ondermijnen. Stel duidelijke grenzen en communiceer deze vanaf het begin van de relatietherapie, zodat er geen verwarring of schade ontstaat in de therapeutische relatie.

Culturele sensitiviteit

Als relatietherapeut dien je uitermate cultureel sensitief te zijn en tevens bewust te zijn van verschillende achtergronden en waarden van cliënten. Relaties en huwelijken worden door verschillende culturen anders ervaren en begrepen. Het is jouw verantwoordelijkheid om deze verschillen te respecteren en te begrijpen en je aanpak hierop af te stemmen. Dit vereist een open houding en de bereidheid om te leren over en je aan te passen aan de diversiteit van relaties.

Informed Consent

Informed Consent, letterlijk vertaald als ’Geïnformeerde toestemming’, is vooral in relatietherapie zeer belangrijk. Beide partners moeten volledig begrijpen waartoe ze toestemming geven, inclusief de therapiedoelen, methoden en privacykwesties. Als relatietherapeut dien je te verzekeren dat beide partners zich comfortabel en volledig geïnformeerd voelen over het proces van relatietherapie en alle randzaken eromheen.

Beroepscode voor relatietherapeuten

Naast de genoemde ethische aspecten, zijn er nog (vele) andere belangrijke ethische normen die aankomend relatietherapeuten moeten kennen en naleven, zoals respect voor autonomie van de cliënt, non-maleficence (het principe van ‘niet schaden’) en het streven naar eerlijkheid en rechtvaardigheid in de behandeling van alle cliënten. Deze principes zijn uitgebreid vastgelegd in de Beroepscode voor relatietherapeuten. Deze vind je op de wenste van het Relatietherapeuten register Nederland. De Beroepscode dient als leidraad om te zorgen dat relatietherapeuten hun professionele verantwoordelijkheid serieus nemen en altijd handelen in het beste belang van hun cliënten. Het naleven van deze normen zorgt voor integriteit en vertrouwen binnen de therapeutische relatie en is essentieel voor het bieden van effectieve en ethische zorg.

Het fundament van relatietherapie

Ethische overwegingen zijn fundamenteel in relatietherapie. Als toekomstig relatietherapeut is het jouw verantwoordelijkheid om een veilige, respectvolle en effectieve omgeving te creëren voor alle cliënten. Door je bewust te zijn van en te handelen naar deze ethische richtlijnen leg je een stevige basis voor een succesvolle carrière als relatietherapeut.

Lijkt het je wat om relatietherapeut te worden? Bekijk dan deze pagina voor meer informatie over de opleiding waar je je bij afronding kan aanmelden bij het Relatietherapeuten Register.

Hoe word je een gekwalificeerde relatietherapeut?

Om een gekwalificeerde relatietherapeut te worden zou je de volgende stappen kunnen zetten:

1. Relevante basisopleiding volgen
Volg een relevante opleiding op hbo- of wo-niveau. Dit kan bijvoorbeeld psychologie, maatschappelijk werk of een andere relevante studie zijn, bijvoorbeeld in de zorg.

2. Specialisatie in relatietherapie doen
Na een hbo of wo-opleiding kun je je specialiseren in relatietherapie. Dit kan door middel van opleidingen, cursussen of trainingen die zich richten op relatietherapie.

3. Praktijkervaring opdoen
Het is belangrijk om praktijkervaring op te doen, bijvoorbeeld door te werken onder supervisie van een ervaren therapeut of door stages te lopen in relevante praktijken voor relatietherapie.

4. Registratie aanvragen
In Nederland is het aan te raden om je te registreren bij een beroepsvereniging voor therapeuten, zoals de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVRG) of het Relatietherapeuten Register Nederland. Dit helpt je bij het verkrijgen van erkenning en het opbouwen van een professioneel netwerk.

5. Blijven leren en professionaliseren
Het vakgebied van relatietherapie is altijd in ontwikkeling, dus het is belangrijk om je kennis en vaardigheden up-to-date te houden door middel van nascholing en het bijwonen van relevante workshops, trainingen en eventueel conferenties.

6. Ethiek en wetgeving volgen
Zorg ervoor dat je op de hoogte bent van de ethische richtlijnen en wetgeving die van toepassing zijn op relatietherapie in Nederland. Bekijk hiervoor het Beroepsprofiel in het Relatietherapeuten Register Nederland.

Het exacte pad varieert afhankelijk van je huidige opleidingsniveau, richting en ervaring. Met de jaaropleiding Relatietherapeut ACT van StressWise Academy doorloop je in één jaar alle stappen (vanaf stap 2) om een goede relatietherapeut te worden. Je specialiseert je in relatietherapie. Je doet praktijkervaring op. En je kunt je laten registreren in het Relatietherapeuten Register. Met registratie zet je direct een stap om je kennis en vaardigheden up-to-date te houden en je aan de ethische richtlijnen te houden.

Wil je meer weten, neem dan contact op met StressWise Academy of bekijk het Opleidingsprofiel in het Relatietherapeuten Register.

Welke vaardigheden heb je nodig voor een carrière als relatietherapeut

Empathie

Een goed ontwikkeld empathisch vermogen staat centraal in relatietherapie. Het vermogen om je in te leven in de gevoelens en ervaringen van je cliënten stelt je als relatietherapeut in staat diepere verbindingen te maken en biedt een fundament voor effectieve begeleiding. Empathie helpt bij het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving waarin cliënten zich open kunnen stellen.

Goede communicatieve vaardigheden

Goede communicatievaardigheden zijn natuurlijk van het grootste belang. Het gaat er hierbij niet alleen om dat je je als relatietherapeut helder en effectief kunt uitdrukken, maar ook dat je actief luistert en het vermogen bezit om complexe ideeën eenvoudig en begrijpelijk te maken. Goede communicatie bevordert openheid en begrip tussen de relatietherapeut en de cliënten. En het helpt bij het effectief overbrengen van begeleiding en advies.

Emotionele intelligentie

Een hoge mate van emotionele intelligentie stelt je als relatietherapeut in staat je eigen emoties te reguleren en effectief te reageren op die van anderen. Dit is vrij essentieel in een relatietherapie setting waar emotionele gesprekken en situaties aan de orde van de dag zijn. Het helpt je om empathisch en professioneel te blijven.

Probleemoplossend vermogen

Tijdens relatietherapie moet je vaak navigeren door complexe problemen en draag je bij aan het vinden van oplossingen. Dat vraagt om het vermogen om problemen te analyseren, creatief te denken en effectieve strategieën voor te stellen. Dit vereist logisch kunnen denken en de capaciteit om buiten gebaande paden te denken.

Geduld en veerkracht

Geduld en veerkracht zijn essentieel in relatietherapie, aangezien vooruitgang niet-lineair is en soms maar heel langzaam tot stand komt. Het vermogen om kalm en standvastig te blijven onder druk en veerkrachtig te zijn bij tegenslagen, helpt jou als relatietherapeut om je cliënten effectief te ondersteunen gedurende het gehele proces van relatietherapie.

Neutraliteit

In relatietherapie moet je neutraal kunnen zijn. Het vermogen om een onpartijdige en objectieve houding te behouden tijdens conflicten tussen partners is van vitaal belang. Een neutrale opstelling helpt je bij het creëren van een omgeving waarin beide partners zich gehoord en gerespecteerd voelen. Zo kun je objectieve begeleiding bieden, zonder partijdigheid.

Conflictbeheersing

Het beheersen van conflicten is tevens een belangrijke kernvaardigheid voor relatietherapeuten. Het gaat er in relatietherapie om cliënten te begeleiden en te ondersteunen in hun conflicten, om ze te helpen constructieve oplossingen te vinden en om negatieve patronen te doorbreken. Je dient als relatietherapeut dus te weten hoe je kunt omgaan met conflicten, maar ook te beschikken over de flexibiliteit om deze aan te passen aan de unieke behoeften van elk stel.

Kennis van menselijk gedrag en psychologische theorieën

Een grondige kennis van menselijk gedrag en psychologische theorieën en praktijken is fundamenteel voor elke relatietherapeut. Deze kennis stelt je als relatietherapeut in staat om de onderliggende problemen in relaties te begrijpen en effectieve strategieën te ontwikkelen voor het omgaan met deze problemen.

Voortdurende professionele ontwikkeling

Het vakgebied van de psychotherapie is altijd in ontwikkeling. Daarom is het van belang dat je als relatietherapeut voortdurend in ontwikkeling bent. Dit betekent dat je op de hoogte bent van de laatste onderzoeken, nieuwe therapieën leert en jezelf regelmatig bijschoolt. Zo zorg je ervoor dat je relevant blijft in je vakgebied en de best mogelijke zorg kunt blijven bieden.

Ethisch bewustzijn en zelfbewustzijn

Een sterk ethisch bewustzijn en een goed ontwikkeld zelfbewustzijn zijn onmisbaar voor de relatietherapeut. Je dient je bewust te zijn van je eigen waarden, je overtuigingen en je vooroordelen. En ook van hoe deze je praktijk kunnen beïnvloeden. Tegelijkertijd is het belangrijk om ethische richtlijnen strikt na te leven en de belangen van je cliënten voorop te stellen.

Het vak van relatietherapeut is uitdagend

Het geven van relatietherapie is een gecompliceerde praktijk. Je moet met veel aspecten rekening houden en over de juiste vaardigheden beschikken. Maar als je het onder de knie hebt en succesvol bent, geeft het ook zeer veel voldoening. Door bovenstaande essentiële eigenschappen en vaardigheden te ontwikkelen en te verfijnen kun je als relatietherapeut een diepgaande impact hebben op het leven van stellen. En dat is van enorme waarde.

Indien je geïnteresseerd bent om een erkend relatietherapeut te worden, bekijk dan deze pagina. Na de opleiding kan je je aansluiten bij het relatietherapeuten register.

Beroepscode: ethische overwegingen binnen relatietherapie

Vertrouwelijkheid binnen relatietherapie

Het beschermen van de privacy van cliënten is uiteraard fundamenteel. Informatie die in de sessies wordt gedeeld dien je vertrouwelijk te behandelen, tenzij er wettelijke redenen zijn om deze te openbaren (zoals bij risico op zelfbeschadiging of schade aan anderen).

Onpartijdigheid binnen relatietherapie

Als relatietherapeut dien je te allen tijde neutraal te blijven en mag je geen partij kiezen in conflicten tussen de partners. Het is belangrijk om een evenwichtige en objectieve houding aan te nemen en elke vorm van vooringenomenheid te vermijden.

Geen relaties met cliënten

Als relatietherapeut dien je ervoor te zorgen dat je geen relaties, zoals een persoonlijke vriendschap of een zakelijke relatie, met je cliënten onderhoudt. Het is van belang om professionele grenzen te bewaken en eventuele belangenverstrengeling te voorkomen.

Informed consent

Cliënten moeten volledig geïnformeerd zijn over de relatietherapie, inclusief de methoden, doelen, potentiële risico’s, privacykwesties en de grenzen van vertrouwelijkheid. Dit helpt je cliënten om weloverwogen beslissingen te nemen over de relatietherapie.

Competentie als relatietherapeut

Als relatietherapeut moet je ervoor zorgen dat je bekwaam bent in de specifieke problemen en dynamieken die in relatietherapie naar voren komen. Dit vereist voortdurende opleiding, intervisie en supervisie.

Respect voor diversiteit

Als relatietherapeuten dien je respect te tonen voor culturele, religieuze, seksuele en genderdiversiteit van je cliënten. Ook dien je je bewust te zijn van hoe deze factoren de relatie en de relatietherapie kunnen beïnvloeden.

Beëindiging van relatietherapie

Ethiek vereist ook dat je als relatietherapeut zorgvuldig overweegt wanneer en hoe je de relatietherapie beëindigt. Dit moet gedaan worden met respect voor het welzijn van je cliënten, en zonder hen abrupt of zonder adequate ondersteuning achter te laten.

Veiligheid binnen relatietherapie

In situaties waarin huiselijk geweld of kindermishandeling wordt vermoed heb je als relatietherapeut de verantwoordelijkheid om passende stappen te ondernemen, inclusief het doen van een melding bij bepaalde instanties, indien wettelijk vereist.

Doeltreffendheid van de behandeling

Als relatietherapeut dien je methodieken te gebruiken die ondersteund worden door onderzoek en ‘best practices’. Daarnaast moet je continu de effectiviteit van je behandelingen evalueren. Daarbij is he5 belangrijk dat je de relatietherapie aanpast als dat nodig is om aan de behoeften van je cliënten te voldoen.

Transparantie in tarieven en beleid

Als relatietherapeut dien je duidelijk te communiceren over kosten, je annuleringsbeleid en andere financiële kwesties. Dit voorkomt misverstanden en zorgt ervoor dat cliënten op de hoogte zijn van alle (financiële) verplichtingen.

Zelfzorg en zelfbewustzijn van de relatietherapeut

Als relatietherapeut dien je voldoende aandacht te besteden aan je eigen mentale gezondheid en welzijn. Je moeten je bewust zijn van je eigen grenzen en op tijd kunnen verwijzen naar een andere professional.

Omgaan met conflicten binnen relatietherapie

Als relatietherapeut dien je op de juiste (ethische) wijze om te gaan met conflicten binnen de relatietherapie, zoals verschillen in doelen en/of zienswijzen tussen de partners of ethische dilemma’s. Dit vereist soms ook overleg met collega’s of een supervisor.

Beroepscode voor relatietherapeuten

Deze ethische overwegingen zijn niet alleen belangrijk voor de bescherming van je cliënten, maar ook voor het handhaven van je professionaliteit en integriteit. Ethische richtlijnen zorgen ervoor dat je kwalitatief hoogwaardige zorg kunt bieden. Wil je je inlezen in alle ethische richtlijnen voor relatietherapeuten kijk dan in de Beroepscode voor relatietherapeuten van het Relatietherapeuten Register Nederland.

Ben je geïnteresseerd in een opleiding tot erkend relatietherapeut? Bekijk dan deze pagina voor meer informatie.

De grootste uitdagingen voor relatietherapeuten in opleiding

1. Weerstand tegen verandering

Een van de grootste hindernissen in relatietherapie is weerstand tegen verandering. Cliënten kunnen vasthouden aan bekende patronen, zelfs als deze schadelijk zijn. Het is belangrijk voor de relatietherapeut om een veilige en ondersteunende omgeving te creëren waarin cliënten voldoende ruimte ervaren om nieuwe benaderingen te verkennen. Dit vereist geduld en het vermogen om cliënten mee te nemen in de voordelen van verandering.

2. Onrealistische verwachtingen

Sommige cliënten verwachten dat relatietherapie snel hun problemen zal oplossen. Het is cruciaal om realistische verwachtingen te stellen over het therapieproces. De relatietherapeut moeten benadrukken dat het tijd en inzet van beide partners vereist. Het opbouwen van een realistisch perspectief helpt cliënten zich meer betrokken te voelen bij het therapeutische proces en vermindert frustraties.

3. Communicatieproblemen

Communicatie is de ruggengraat van elke relatie. Gebrekkige communicatie is dan ook vaak het (onderliggende) probleem in relaties. Als relatietherapeut werk je aan het ontwikkelen van effectieve communicatievaardigheden bij cliënten, inclusief actief luisteren en het uiten van gevoelens op een niet-confronterende manier. Het aanleren van deze vaardigheden kan cliënten helpen om hun gedachten en gevoelens effectiever te delen.

4. Ontrouw en vertrouwenskwesties

Ontrouw is een complex probleem dat diepe emotionele wonden kan veroorzaken. Het herstellen van vertrouwen na ontrouw is een langdurig proces dat toewijding van beide(!) partners vereist. De relatietherapeut dient een ondersteunende én onpartijdige rol spelen. Of beter nog, een houding aan te nemen van meerzijdige partijdigheid. Hierdoor voelen zowel de ‘dader’ als het ‘slachtoffer’ zich gehoord.

5. Emotionele of psychische problemen

Individuele emotionele of psychische problemen, zoals depressie of angst, kunnen een aanzienlijke impact hebben op de dynamiek in een relatie. Het is essentieel voor relatietherapeuten om deze individuele problemen te herkennen en, indien nodig, door te verwijzen naar andere behandelaren.

6. Verschil in toewijding

Soms kan één partner meer toegewijd zijn aan de therapie dan de ander. Dit kan een disbalans veroorzaken die het relatietherapeutische proces belemmert. Het is belangrijk voor relatietherapeuten om beide partners te betrekken en te motiveren. Het blootleggen van gemeenschappelijke doelen kan de relatietherapeut helpen om het engagement van (een van) beide partners te verhogen.

7. Verschillen in cultuur of levensstijl

Verschillen in culturele achtergronden of levensstijlen kunnen ook extra uitdagingen opleveren in relatietherapie. Relatietherapeuten dienen dus cultureel sensitief te zijn en een open, respectvolle benadering te hanteren. Het begrijpen en waarderen van deze verschillen kan een enorme steun zijn bij het overbruggen van de verschillen en het bevorderen van wederzijds begrip.

8. Het handhaven van neutraliteit

Het is cruciaal voor relatietherapeuten om neutraal te blijven, ongeacht hun persoonlijke meningen of gevoelens. Dit kan soms erg moeilijk zijn. Het vereist een sterk zelfbewustzijn en voortdurende zelfreflectie. Het behouden van neutraliteit helpt bij het opbouwen van vertrouwen en respect van cliënten.

9. Vertrouwelijkheid en ethische kwesties

Als relatietherapeut dien je met enig regelmaat te navigeren door complexe vertrouwelijkheids- en ethische kwesties. Vooral in situaties waarbij veiligheid een issue is. Het is belangrijk om tijdens de relatietherapie duidelijke grenzen en richtlijnen te stellen over vertrouwelijkheid en deze ook consequent te handhaven.

Relatietherapie is een dynamisch en uitdagend veld

Een veld dat een diep begrip vereist van menselijke relaties en interacties. Door goed voorbereid te zijn op de bovenstaande uitdagingen kun je als relatietherapeut stellen effectiever begeleiden naar gezondere en meer vervullende relaties. Het is een voortdurend leerproces dat zowel voldoening als groei biedt voor zowel relatietherapeuten als hun cliënten.

Ben je na het lezen van dit artikel geïnteresseerd geraakt in de opleiding tot register relatietherapeut van StressWise Academy? Bekijk dan deze pagina.

Lees voor de start van de opleiding relatietherapeut hier het beroepsprofiel

1. Het belang van competente relatietherapeuten

In Nederland zijn duizenden hulpverleners werkzaam als relatietherapeut. Desondanks worden in Nederland voor het beroep relatietherapeut nergens duidelijke competenties onderscheiden en beschreven. Ook een eenduidige en concrete definitie van het beroep relatietherapeut lijkt te missen. Het opstellen van een competentieprofiel voor het beroep relatietherapeut is om verschillende redenen van groot belang. In paragraaf 1 wordt dit nader omschreven. In dit document wordt daarom een start gemaakt met het beschrijven van de competenties voor het beroep relatietherapeut. De keus voor deze competenties zal worden onderbouwd en zal specifiek zijn voor de context van de Nederlandse hulpverlening.

Het Beroepsprofiel is niet statisch. het kan ‘groeien’ of anderszins veranderen, mede afhankelijk van de eisen die aan het werkveld van de relatietherapeut worden gesteld. Het Beroepsprofiel staat dan ook open voor feedback en discussie.

De potentiële invloed van de relatietherapeut

Relatietherapie kan vergaande consequenties hebben voor het functioneren van mensen. Zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid van partners heeft een direct verband met de kwaliteit van hun huwelijk (zie bijv. Choi et al., 2016). Hoe beter de onderlinge relatie, hoe beter de lichamelijke en geestelijke gezondheid van beide partners. Andersom geldt hetzelfde: partners in een conflictueuze of anderszins onbevredigende relatie hebben een grotere kans op gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaarziekten, en een maar liefst 25 keer zo grote kans op het ontwikkelen van een depressie (zie bijv. Goldfarb & Trudel, 2019). Ook het welzijn van thuiswonende kinderen is sterk verbonden met de kwaliteit van de relatie van hun ouders. Hoe slechter de kwaliteit van de relatie tussen partners, hoe groter de kans dat een kind bijvoorbeeld depressieve klachten ontwikkelt (Tian et al., 2022). Het verminderen van problemen in de partnerrelatie en het voorkomen van toekomstige problemen lijkt dan ook van essentieel belang voor zowel het geestelijke als lichamelijke functioneren van partners en hun eventuele kinderen.

Een competente relatietherapeut kan hier een bijdrage aan leveren en bespaart cliënten daarmee niet alleen veel persoonlijk leed, maar bespaart ook de gezondheidszorg een heleboel kosten voor de hulp aan individuele partners en kinderen. Met de grote druk die er staat op de gezondheidszorg, met name de jeugdhulpverlening, lijken competente relatietherapeuten dan ook broodnodig. Treffen cliënten daarentegen een professional die het beroep van relatietherapeut niet voldoende beheerst, dan is diens hulp mogelijk weinig effectief of – erger nog – bij cliënten soms zelfs relationele, financiële en/of psychische schade veroorzaken. Wat daarbij een probleem vormt is dat de titel ‘relatietherapeut’ geen beschermde titel is: iedereen kan zich zo noemen. Het
gevolg is dat er in de praktijk zowel hele competente als incompetente personen werkzaam zijn als zogeheten relatietherapeut. Voor potentiële cliënten is het vaak niet duidelijk waar ze op moeten letten om vast te kunnen stellen of een professional competent is, wat hele negatieve gevolgen kan hebben.

De noodzaak van een beroeps- en competentieprofiel

Het feit dat een competente relatietherapeut potentieel veel positieve invloed uitoefent en een incompetente therapeut relatief veel negatieve, illustreert de noodzaak voor een duidelijke omschrijving van wat iemand die dat beroep uitoefent nu precies moet weten en kunnen. Het onderscheiden van competenties van een relatietherapeut kan dan ook worden gezien als een belangrijke manier om de cliënten te beschermen en ervoor te waken dat deze hulp krijgen van een goed niveau (Dimmick et al., 2022). Op dit moment wordt relatietherapie niet standaard vergoed door zorgverzekeraars. Zo nu en dan wordt echter door verschillende partijen geopperd om relatietherapie wel te vergoeden, bijvoorbeeld in geval van een (dreigende) vechtscheiding. Ook voor partijen die in de toekomst relatietherapie wél zouden willen vergoeden, zoals gemeenten en ziektekostenverzekeraars, moet het duidelijk zijn welke relatietherapeut kan worden gezien als competent (en dus vergoed zou kunnen worden) en welke niet.

2. Competenties van de relatietherapeut in Nederland

Om voldoende gekwalificeerd te zijn om psychosociale hulp te verlenen aan individuele cliënten – dat wil zeggen, om daarmee te starten – is in Nederland minimaal een bachelor diploma in de sociale of psychologische sector vereist. Denk aan een bachelor of masterdiploma sociaal werk, maatschappelijk werk of (toegepaste) psychologie. (Dit zijn opleidingen die voldoen aan PLATO-eisen inzake psychosociale basiskennis of PSBK.) Vervolgens wordt de psychosociaal hulpverlener ook daadwerkelijk competent door ervaring op te doen in het werken met individuele cliënten, onder supervisie en aan de hand van intervisie. In bijlage A is te zien welke competenties een dergelijk psychosociaal hulpverlener beheerst.

Om voldoende competent te zijn als relatietherapeut is er echter meer nodig. Het werk van de relatietherapeut is complexer dan het werken met individuele cliënten. De relatietherapeut werkt immers met twee personen in plaats van één. De relatietherapeut krijgt daarbij te maken met de interactie tussen deze twee personen en de problemen die daarin tot uiting komen, dan wel daardoor worden veroorzaakt. De relatietherapeut moet dan ook zowel intrapersoonlijke (binnen de persoon) als interpersoonlijke processen tussen twee cliënten managen en daarin verandering stimuleren. Dit vraagt om een aantal aanvullende specifieke competenties bovenop de competenties van de psychosociaal hulpverlener die werkt met individuele cliënten.

De basis van het beroeps- en competentieprofiel van de relatietherapeut

De competenties die in dit document worden onderscheiden, zijn gebaseerd op de competentieprofielen van de Nederlandse Vereniging voor Gezins- en Relatietherapie (NVRG, 2020) en de American Association of Marital and Family Therapy (AAMFT, 2004; de grootste beroepsvereniging van relatie- en gezinstherapeuten in de VS). Het is te eenvoudig om één (of beide) van deze competentieprofielen klakkeloos over te nemen of te integreren voor de relatietherapeut in Nederland. Allereerst hebben de competenties zoals beschreven door de NVRG3 en AAMFT4 betrekking op het beroep van relatie- en gezinstherapeut. Dit document gaat echter over de competenties voor alleen de relatietherapeut, niet de gezinstherapeut (alhoewel de competenties van beide beroepen deels zullen overlappen). Een belangrijk verschil is dat een relatietherapeut werkt met volwassen cliënten, niet met (kleine) kinderen. Activiteiten zoals het afnemen van een assessment bij een kind of het communiceren met een kind over gevoelige onderwerpen vereisen andere competenties dan het uitvoeren van soortgelijke activiteiten onder volwassenen.

Verder spelen – als het gaat om het competentieprofiel van de AAMFT – verschillen in de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg tussen Nederland en de VS een rol. In de VS worden van hulpverleners andere competenties gevraagd dan in Nederland. In de VS heeft het beroep relatie- en gezinstherapeut bovendien een andere (hogere) status in de gezondheidszorg dan in Nederland. Meer specifiek beschouwt de federale regering in de VS relatie- en gezinstherapeuten als behorende tot de vijf belangrijkste professionals in de geestelijke gezondheidszorg (de andere vier zijn: psychiaters, klinisch psychologen, klinisch sociaal werkers en psychiatrisch verpleegkundigen). Gezonde relaties met de mensen om je heen, met name je partner en andere gezinsleden, worden door de regering van de VS bezien als essentieel voor een goede geestelijke gezondheid. Uitgaande van het belang van gezonde relaties voor het welzijn en functioneren van mensen, loopt Nederland hier nog in achter.

Competentiedomeinen

Kijken we, met bovengenoemde nuances, naar de competentieprofielen van de AAMFT en het NVRG en passen we deze toe op de relatietherapeut in Nederland dan kunnen in grote lijnen vier domeinen van competenties worden onderscheiden. Hieronder worden deze kort beschreven.

  1. Professioneel handelen als relatietherapeut: de relatietherapeut heeft een onderbouwde visie op relatietherapie en baseert zijn of haar handelen op wetenschappelijke kennis van partnerrelaties en evidence-based methoden voor relatietherapie. De relatietherapeut handelt bovendien conform wettelijke regelingen en ethische grenzen die van toepassing zijn op zijn of haar eigen functioneren en dat van individuele partners en stellen. De relatietherapeut reflecteert bovendien op zijn of haar professionele ontwikkeling en investeert in die ontwikkeling.
  2. In kaart brengen van interpersoonlijke processen: de relatietherapeut brengt op systematische wijze de status van de relatie in kaart, inclusief problemen en sterke kanten, alsmede de gevolgen hiervan voor de relatie en eventueel andere betrokkenen. In samenspraak met cliënten worden op basis hiervan therapiedoelen geformuleerd en een (voorlopige) evidence-based aanpak of behandelplan opgestart. Daarnaast monitort en evalueert de relatietherapeut de voortgang van een stel in termen van therapiedoelen en de onderlinge samenwerking en aanpak en gebruikt hij of zij de informatie daaruit om het therapietraject en het eigen handelen en aanpak daarin bij te sturen.
  3. Communiceren in de context van relatietherapie: de relatietherapeut beschikt over communicatieve vaardigheden om zowel de intrapersoonlijke processen van partners als de interpersoonlijke processen tussen partners zodanig te managen dat therapiedoelen kunnen worden bereikt. Hij of zij creëert daarmee een gevoel van veiligheid in de sessie en stimuleert openheid en gelijkwaardigheid tussen partners.
  4. Relatietherapeutische interventies selecteren en inzetten: de relatietherapeut zet evidence-based en bij een stel passende psycho-educatie, technieken en oefeningen in met de bewuste intentie om partners beter om te leren gaan met hun emoties, gedrag, gedachten, grenzen en onderlinge verschillen in relatie tot elkaar, teneinde de therapiedoelen te bereiken.

Opgemerkt moet worden dat competentiedomein 3 en 4 met elkaar kunnen overlappen. Dat wil zeggen, praktisch elke vorm van communicatie van de relatietherapeut (competentiedomein 3) beïnvloedt potentieel het gedrag, gedachten en emoties van partners en kan daarmee worden gezien als een interventie (competentiedomein 4). Het onderscheid ligt erin dat het competentiedomein ‘Communiceren in de context van relatietherapie’ competenties bevat die in praktisch elke sessie in relatietherapie worden ingezet. Denk aan het vermogen tot meerzijdige partijdigheid. Bij competentiedomein 4 is dit anders. Hier selecteert de relatietherapeut heel bewust de bij een stel en therapiedoel best passende evidence-based interventies. Deze zijn vaak uniek voor een bepaalde sessie in het traject van relatietherapie en/of voor een bepaald stel. Anders dan competentiedomein 3 wordt competentiedomein 4 bovendien gekleurd door de specifieke theoretische stroming met de daaraan hangende werkwijze en interventies die de relatietherapeut omarmt. Dit overlapt dan weer met domein 1 in die zin dat ook de competenties in domein 1 aangeven dat van een relatietherapeut een wetenschappelijk onderbouwde visie wordt verwacht met daarmee samenhangende evidence-based interventies. In paragraaf 3 wordt verder ingegaan op wat er van een relatietherapeut mag worden verwacht als het gaat om evidence-based werken.

Op basis van bovenstaande competentiedomeinen en de beschrijvingen daarvan valt een definitie te geven van het beroep van relatietherapeut in Nederland.

Definitie van de relatietherapeut in Nederland

Gebaseerd op de vier beschreven competentiedomeinen kan worden gesteld dat de relatietherapeut in Nederland een bachelor of master diploma heeft in de sociale sector, ervaring heeft opgedaan met het begeleiden van individuele cliënten en zich via degelijke vervolgopleiding, intervisie en supervisie heeft ontwikkeld tot een professional die ‘op systematische wijze problemen en uitdagingen in de partnerrelatie in kaart brengt en stellen op weldoordachte en methodische wijze helpt hun relatie te verbeteren. De relatietherapeut zet daarbij communicatieve vaardigheden en evidence-based technieken in om de intrapersoonlijke processen van partners en de interpersoonlijke processen tussen partners zodanig te managen en beïnvloeden dat therapiedoelen kunnen worden bereikt. De relatietherapeut is zich daarbij bewust van en handelt conform morele, professionele en wettelijke kaders, reflecteert voortdurend op zijn of haar handelen en stuurt dat bij indien dat gewenst is’.

Specifieke competenties

Van bovenstaande definitie en de vier competentiedomeinen kunnen specifieke competenties worden afgeleid. Wederom zijn deze specifieke competenties afgeleid van, dan wel gebaseerd op de competentieprofielen van het AAMFT en NVRG. Er is daarbij steeds gekeken naar de manier waarop de competentiedomeinen ingevuld kunnen worden binnen de Nederlandse context. De competenties worden beschreven op de website van het Relatietherapeuten Register Nederland.

3. ‘Evidence-based’ werken en de relatietherapeut in Nederland

Verschillende competenties in tabel 1 geven aan dat een competente relatietherapeut evidence-based te werk gaat (zie bijvoorbeeld competentie 1, 15, 16 en 17) in tegenstelling tot bijvoorbeeld louter werken vanuit intuïtie en ervaring. Maar wat is ‘evidence-based’ werken (EBW) precies en hoe uit zich dat in het werk van de competente relatietherapeut?

Wat is ‘evidence based’ werken?

EBW houdt in dat een hulpverlener in zijn of haar handelen drie soorten kennis en ervaring integreert (zie NJI, 2019). Toegepast op de relatietherapeut zijn dat de volgende drie elementen:

  • Kennis en ervaring uit opleiding en beroepspraktijk van de relatietherapeut;
  • Hulpvraag, situatie en voorkeuren van cliënten;
  • De best beschikbare kennis uit de wetenschap over relaties en relatietherapie.

In deze paragraaf willen we iets zeggen over het derde element van EBW, namelijk de best beschikbare wetenschappelijke kennis waarvan verwacht mag worden dat een relatietherapeut die inzet. Dit element onderscheidt namelijk in belangrijke mate de goed opgeleide, competente relatietherapeut van de slecht opgeleide, niet-competente relatietherapeut. In het handelen van de relatietherapeut kan wetenschappelijke kennis op verschillende manieren een rol spelen en tot uiting komen. Eén van de duidelijkste daarvan is de methode die de relatietherapeut gebruikt in het werken met stellen (competenties 15, 16 en 17) en de visie op relaties en relatieproblemen (competentie 1 en 2) die daaraan ten grondslag ligt.

Niveaus van bewijskracht

Als het gaat om relaties en relatietherapie zijn er allerlei theorieën, stromingen en visies waarop methodes van relatietherapie zich baseren en waar relatietherapeuten mee kunnen werken. Deze theorieën, stromingen en visies en de methodes die daarop zijn gebaseerd kunnen variëren in de mate van wetenschappelijk onderbouwing en wetenschappelijk bewijs waar ze op kunnen rekenen.

Relevant in dit kader zijn de vijf niveaus van bewijskracht die kunnen worden onderscheiden als het gaat om de effectiviteit van een methode of interventie (Van Yperen et al., 2017; zie ook NJI). Het niveau van bewijskracht voor een methode (zie tabel 2, kolom 1, beschrijving daarvan in kolom 2 en 3) wordt bepaald door het soort onderzoek dat is gedaan en dat heeft aangetoond dat de methode effectief is (in geval van methoden voor relatietherapie in ieder geval hoe effectief de methode is in het verbeteren van de kwaliteit van de relatie). De niveaus van bewijskracht variëren van heel mager bewijs voor de effectiviteit van een methode (voorwaardelijk) tot zeer sterk bewijs (werkzaam). Vanuit de visie van EBW moet de voorkeur altijd uitgaan naar gebruik van de best beschikbare kennis (NJI, 2019), oftewel die methode(n) die kunnen rekenen op de sterkste bewijskracht. Een methode met een zo sterk mogelijk bewijskracht moet dus altijd het uitgangspunt zijn en altijd de voorkeur hebben boven een methode met een zwakkere bewijskracht. Het gaat dan dus om de vraag: voor welke methoden van relatietherapie is de hoogste bewijskracht gevonden?

Methoden van relatietherapie met de sterkste bewijskracht

Kijken we naar de belangrijkste methoden waarvoor bewijskracht niveau 5 is aangetoond, die in Nederland worden gebruikt én waarvoor in Nederland scholing beschikbaar is, dan zijn dat Integrative Behavioral Couple Therapy (IBCT) en Emotionally Focused Therapy (EFT). Over beide willen we hier kort iets zeggen.

In IBCT (Christensen et al., 2023; Dijkstra & Tamminga, 2020) leren partners beter omgaan met de onderlinge verschillen tussen hen en de negatieve emoties die deze met zich mee kunnen brengen. Stellen doorlopen in IBCT vijf thema’s: acceptatie van onderlinge verschillen, tolerantie van onderlinge verschillen, uitwisseling van positief gedrag, het aanleren van communicatieve vaardigheden en het versterken van probleemoplossende vaardigheden. IBCT is een relatief moderne methode en is gebaseerd op elementen uit de derde generatie cognitieve gedragstherapie en de zelfdifferentiatietheorie. Voor het gemak scharen we hieronder ook de voorloper van IBCT: de Traditional Behaviorial Couple Therapy (TBCT of BCT) en het later ontwikkelde (Enhanced) Cognitive Behavioral Couple Therapy (CBCT). Ook deze therapievormen kennen een sterke vorm van bewijskracht (niveau 5).

EFT (Johnson, 2021) beoogt de dynamiek tussen partners in positieve zin te veranderen en heeft als belangrijkste doel de hechting tussen partners veiliger te maken. EFT is gebaseerd op de klassieke gehechtheidstheorie die stelt dat mensen zich van nature hechten aan anderen en dat negatieve ervaringen met hechten, in de jeugd en later, voor problemen kunnen zorgen in de relatie die mensen op volwassen leeftijd hebben met hun partner. Het ‘repareren’ van de hechting aan de partner staat in de therapie centraal.

Beide vormen van relatietherapie zijn vergelijkbaar gebleken in effectiviteit en moeten niet teveel worden gezien als ‘concurrenten’. Beide therapievormen overlappen ook in bepaalde doelen en werkwijzen. Zo is één van de belangrijkste doelen van beide therapievormen het opheffen van dysfunctionele communicatiepatronen en het herstellen van een gezonde communicatie tussen partners (zie bijv. Fraser, 2018). Wel proberen deze therapievormen dat op een andere manier te bereiken. Beoogt EFT dysfunctionele communicatiepatronen te veranderen via het communiceren van hechtingsbehoeften en -angsten, bij IBCT gebeurt dit via het anders reageren op triggers in het ‘hier en nu’ die ervoor zorgen dat de communicatie vastloopt of escaleert. Een belangrijk ander verschil is dat, alhoewel zowel IBCT als EFT de ervaren emotionele veiligheid binnen de relatie proberen te vergroten, IBCT cliënten ook expliciet helpt om gevoelens van onveiligheid beter te verdragen. Volgens het gedachtengoed achter IBCT horen deze gevoelens nu eenmaal (in enige mate) bij een relatie. EFT is daarnaast ontwikkeld voor acht tot 20 sessies (Johnson, 2021) en IBCT voor 10 sessies of minder (Dijkstra & Tamminga, 2020). IBCT lijkt daarmee iets beter te passen bij de in Nederland gangbare focus op relatief kortdurende behandelingen.

Kortom, in de Nederlandse context beheerst een competente relatietherapeut altijd één of beide van bovengenoemde methoden. Hij of zij doet er bovendien goed aan om zich in beide methoden te verdiepen en te kijken waar de eigen affiniteit naar uitgaat. Ongeacht welke van deze methoden de relatietherapeut uiteindelijk kiest en gebruikt, van hem of haar mag worden verwacht geregeld te reflecteren op deze methode en te onderzoeken of er ondertussen wellicht bewijs is voor een nieuwe of aanvullende methode. Op die manier kan de relatietherapeut steeds een optimale afweging en keus maken voor die evidence-based methode met een sterke bewijskracht die hij of zij wil omarmen.

Opgemerkt moet worden dat van niet alle methoden voor relatietherapie die in de praktijk worden gebruikt een sterke bewijskracht is aangetoond. Dat wil niet zeggen dat deze methoden niet kunnen werken. Misschien zijn ze nog niet voldoende onderzocht. Het is dan simpelweg nog niet bekend of en, zo ja, hoe effectief een methode is. Het betekent evenmin dat deze methoden helemaal niet ingezet zouden moeten worden. Er kan een goede reden zijn om dat tóch te doen. Echter, voorzichtigheid is dan altijd op zijn plaats. Zoals gezegd houdt EBW in dat de voorkeur altijd uit moet gaan naar de best beschikbare kennis (NJI, 2019). Een methode met een zo sterk mogelijk bewijskracht moet dus altijd het uitgangspunt zijn.

 

Literatuurlijst

AAMFT (2004). Marriage and Family Therapy Core Competencies. Geraadpleegd op 1 maart 2023.

Choi, H., Yorgason, J. B., & Johnson, D. R. (2016). Marital quality and health in middle and later adulthood: Dyadic associations. The Journals of Gerontology: Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 71, 154–164.

Christensen, A., Dimidjian, S., Martell, C. R., & Doss, B. D. (2023). Integrative behavioral couple therapy. In J. L. Lebow & D. K. Snyder (Eds.), Clinical handbook of couple therapy., 6th ed. (pp. 79-103). The Guilford Press.

Christensen, A., & Doss, B. D. (2017). Integrative behavioral couple therapy. Current Opinion in Psychology, 13, 111–114.

Dijkstra, P. & Tamminga, A. (2020). IBCT Relatietherapie. Boom.

Dimmick, A. A., Callahan, J. L., & Cox, R. J. (2022, June 6). Further validation of competency assessment: The practicum evaluation form. Training and Education in Professional Psychology.

Doss, B.D., Roddy, M.K., Wiebe, S.A., & Johnson, S.M. (2021). A review of the research during 2010–2019 on evidence‐based treatments for couple relationship distress. Journal of Marital and Family Therapy, Dec 5, 2021.

EenVandaag (2022). Aantal relatietherapeuten laatste jaren enorm gegroeid: ‘Op werken aan je relatie rust minder taboe’. Geraadpleegd 11 november 2023 op: https://eenvandaag.avrotros.nl/item/aantal-relatietherapeuten-laatste-jaren-enorm-gegroeid-op-werken-aan-je-relatie-rust-minder-taboe/.

Fraser, J. S. (2018). Couple problems. In: Unifying effective psychotherapies: Tracing the process of change. (pp. 191–222). American Psychological Association.

Goldfarb, M. R., & Trudel, G. (2019). Marital quality and depression: A review. Marriage & Family Review, 55, 737–763.

Johnson, S. (2021). Veilig verbinden. Stichting EFT Nederland.

NJI (2019). Samen lerend doen wat werkt. Zie: https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-06/Samen-lerend-doen-wat-werkt.pdf.

NVRG (2020). Competenties systeemtherapeut. Geraadpleegd op 1 maart 2023, op: Competenties ST.pdf (2).pdf.

Tian, W., Wang, F., & Wang, M. (2022). Parental marital quality and children’s depression in China: The different mediating roles of parental psychological aggression and corporal punishment. Journal of Family Violence.

Van Yperen, T., Veerman, J. W., & Bijl, B. (2017). Zicht op effectiviteit: Handboek resultaatgerichte ontwikkeling interventies in de jeugdsector (tweede editie). Lemniscaat.

In elke relatie zitten tegenpolen – Blog van Dr. Pieternel Dijkstra

Opposites attract

Waar komt dan toch het idee vandaag dat tegenpolen aantrekken? Is dat dan onzin? Nee, dat is het zeker niet. Laten we eerst vaststellen wat tegenpolen zijn: mensen die op verschillende eigenschappen of gebieden flink van elkaar verschillen. Iemand die heel anders is dan jij kan waanzinnig aantrekkelijk zijn, mede door de positieve spanning en het mysterie die deze verschillen met zich meebrengen. Een tegenpool geeft nieuwe ervaringen, en biedt avontuur op emotioneel, intellectueel, praktisch en/of seksueel gebied. Dat maakt ze juist zo aantrekkelijk. Uit onderzoek weten we echter ook dat een relatie met een tegenpool na een tijdje vaak verandert. De verschillen die eerst zo aantrekkelijk waren, wennen en roepen na verloop van tijd vaak ergernissen op. Daardoor houden mensen het op termijn vaak langer uit met iemand die op hen lijkt. Want, een partner die op je lijkt brengt grote voordelen met zich mee, ook op lange termijn. Je herkent jezelf in je partner, je voelt je sneller begrepen en dat voelt veilig en vertrouwd. Gelijkenissen bevestigen dat het goed is hoe jij bent. Verschillen tussen partners, bijvoorbeeld in behoeftes of mening, kunnen daarentegen zorgen voor onrust en twijfel zaaien. Mensen voelen zich niet begrepen, gekwetst of afgewezen, ook al bedoeld hun partner dat helemaal niet zo. Maar zegt je partner tegen je ‘Dat ben ik helemáááál niet met je eens’, ‘Hoe kom je dáár nou bij?’ of ‘Van wat je nu zegt snap ik echt niks’ dan steekt dat toch even. Het kan even onveilig voelen in de relatie met alle stres van dien. En met die gevoelens van onveiligheid kunnen mensen niet altijd goed dealen. Voor je het weet is er ruzie, een vervelend conflict of ontstaan er spanningen. Liever zijn we het dus steeds met elkaar eens.

Onveiligheid hoort erbij

De realiteit is echter dat je gelijke niet bestaat. Elk mens is uniek, zelfs eeneiige tweelingzussen of – broers zijn dat. Het gevolg is dat enige mate van onveiligheid inherent is aan elke relatie. In elke relatie zitten kleine of grote tegenpolen, soms op een paar gebieden soms op veel. Hoe groter de verschillen hoe groter de uitdaging. Want, verschillen vormen nu eenmaal wel een gedoe. Je moet er samen op een gezonde manier uitkomen. Het probleem ligt dan ook niet zozeer in de verschillen tussen partners zelf maar in hoe ze ermee omgaan. Omdat mensen de gevoelens van onveiligheid die gepaard gaan met verschillen lastig vinden, proberen ze vaak de verschillen weg te poetsen. Ze passen zich bijvoorbeeld onevenredig aan en cijferen zichzelf weg, bekritiseren hun partner of drukken hun zin door. Maar dat werkt juist averechts. Een of beide partners voelen zich niet gehoord en dat zorgt voor veel onvrede. Op termijn trekken partners dit vaak niet.

IBCT

In Integrative Behavioral Couple Therapy (IBCT) help je als relatietherapeut partners beter omgaan met onderlinge verschillen. Je helpt ze de gevoelens van onveiligheid die nu eenmaal gepaard gaan met verschillen beter te verdragen en er beter over communiceren. In plaats van verschillen weg te poetsen, help je partners verschillen omarmen en erdoor groeien. Want, mogen verschillen er zijn (‘agree to disagree’) dan kan samen gezocht worden naar oplossingen of compromissen die aan beider partners recht doen en die anders nooit gevonden zouden zijn. Zo leren partners, uit liefde voor elkaar, het beste uit zichzelf en hun relatie halen. IBCT behoort wetenschappelijk gezien tot een van de beste onderzochte vormen van relatietherapie. IBCT is gebaseerd op het moderne gedachtengoed van de derde generatie cognitieve gedragstherapie en geeft de relatietherapeut een duidelijke richtlijn voor handelen. Ik werk er zelf al jaren mee en ben zo gelukkig dat ik anderen hierin mag trainen en ook daarvan de prachtige opbrengsten zie.